Av.Tevrat DURAN / Adli yardım; mahkeme harç ve masraflarından muaf tutulma isteği

çağlayanAdli yardım, fakir bir kişinin davanın gerektirdiği ve ülkemiz şartlarında oldukça kabarık miktara ulaşan yargı harç ve masraflarını karşılayamaması halinde bu ağır mali yükten geçici olarak muaf tutulması anlamına gelmektedir. 6100 sayılı HMK ile artık bilirkişi, tanık,keşif,posta masrafları dava açılırken peşin ödenmekte bu da dava sahibini zorlamaktadır. Adli yardım konusu 6100 sayılı Hukuk Muhakemeleri Kanunu’nda ayrıntılı olarak düzenlenmiş olmasına rağmen ülkemizde bu hak pek fazla bilinmemekte dolayısıyla da kullanılmamaktadır. Bu yazımızda pratik şekilde adli yardım şartları, başvuru yöntemleri gibi konularda yol gösterici bilgileri sizinle paylaşacağız. 

 Adli yardım nedir ?

 Kendisi ve ailesinin geçimini önemli ölçüde zor duruma düşürmeksizin, gereken yargılama veya takip giderlerini kısmen veya tamamen ödeme gücünden yoksun olan kimseler, iddia ve savunmalarında, geçici hukuki korunma taleplerinde ve icra takibinde, haklı oldukları yolunda kanaat uyandırmak kaydıyla adli yardımdan yararlanabilirler. Kamuya yararlı dernek ve vakıflar, iddia ve savunmalarında haklı göründükleri ve mali açıdan zor duruma düşmeden gerekli giderleri kısmen veya tamamen ödeyemeyecek durumda oldukları takdirde adli yardımdan yararlanabilirler. Yabancıların adli yardımdan yararlanabilmeleri ise ayrıca karşılıklılık şartına bağlıdır.

Adli yardım kararı, ilgiliye, yapılacak tüm yargılama ve takip giderlerinden geçici olarak sorumlu tutulmama, yargılama ve takip giderleri için teminat göstermekten muafiyet, dava ve icra takibi sırasında yapılması gereken tüm giderlerin Devlet tarafından avans olarak ödenmesi, davanın avukat ile takibi gerekiyorsa, ücreti sonradan ödenmek üzere bir avukat temini imkanlarını sağlar. Mahkeme, talepte bulunanın, yukarıda sayılan hususlardan bir kısmından yararlanmasına da karar verebilir. Adli yardım, hükmün kesinleşmesine kadar devam eder.

Adli yardım nereden talep edilir ?
Adli yardım, asıl talep veya işin karara bağlanacağı mahkemeden istenir.

Talepte bulunan kişi, iddiasının özeti ile birlikte, iddiasını dayandıracağı delilleri ve yargılama giderlerini karşılayabilecek durumda olmadığını gösteren mali durumuna ilişkin belgeleri mahkemeye sunmak zorundadır. Kanun yollarına başvuru sırasında adli yardım talebi bölge adliye mahkemesine veya Yargıtay’a yapılır. Adli yardım talebine ilişkin evrak, her türlü harç ve vergiden muaftır.

Mahkeme süreci nasıl ilerler ?

Adli yardımdan faydalanma isteği dava açarken olabileceği gibi yargılama sürerken de istenebilir. Mahkeme, adli yardım talebi hakkında duruşma yapmaksızın karar verebilir. Adli yardım talebinin kabul veya reddine ilişkin kararlara karşı kanun yoluna başvurulamaz. Ancak, adli yardım talebi reddedilirse, sonradan gerçekleşen bir sebebe dayanılarak tekrar talepte bulunulabilir. Adli yardım, daha önce yapılan yargılama giderlerini kapsamaz.

Adli yardım kararı ne zaman kaldırılır ?

Adli yardımdan yararlanan kişinin mali durumu hakkında kasten veya ağır kusuru sonucu yanlış bilgi verdiği ortaya çıkar veya sonradan mali durumunun yeteri derecede iyileştiği anlaşılırsa adli yardım kararı kaldırılır.

Adli yardım kararından dolayı ertelenen tüm yargılama giderleri ile Devletçe ödenen avanslar dava veya takip sonunda haksız çıkan kişiden tahsil olunur. Adli yardımdan yararlanan kişinin haksız çıkması halinde, uygun görülürse yargılama giderlerinin en çok bir yıl içinde aylık eşit taksitler halinde ödenmesine karar verilebilir. Adli yardımdan yararlanan kişi için mahkemenin talebi üzerine baro tarafından görevlendirilen avukatın ücreti, yargılama gideri olarak Hazineden ödenir. (6100 sayılı Yasa Md. 334 ila 340).

Yasanın 84 üncü maddesi uyarınca,
a) Türkiye’de mutad meskeni olmayan Türk vatandaşının dava açması, davacı yanında davaya müdahil olarak katılması veya takip yapması,
b) Davacının daha önceden iflasına karar verilmiş, hakkında konkordato veya uzlaşma suretiyle yeniden yapılandırma işlemlerinin başlatılmış bulunması; borç ödemeden aciz belgesinin varlığı gibi sebeplerle, ödeme güçlüğü içinde bulunduğunun belgelenmesi,
hallerinde, davalı tarafın muhtemel yargılama giderlerini karşılayacak uygun bir teminat göstermesi zorunludur.
Davanın görülmesi sırasında teminatı gerektiren durum ve koşulların ortaya çıkması halinde de mahkeme teminat gösterilmesine karar verir. Mecburi dava ve takip arkadaşlığında teminat gösterme yükümlülüğü, bu yükümlülüğün tüm davacılar bakımından mevcut olması halinde doğar.

Bununla birlikte, davacının adli yardımdan yararlanması, yurt içinde istenen teminatı karşılamaya yeterli taşınmaz malının veya ayni teminatla güvence altına alınmış bir alacağının bulunması, davanın, sırf küçüğün menfaatlerini korumaya yönelik olarak açılmış olması, ilama bağlı alacak için icra takibi yapılmış olması hallerinde teminat istenemez (6100 sayılı Yasa Md. 85).

Hakim tarafından belirlenen kesin süre içinde teminat gösterilmezse, dava usulden reddedilir. Müdahale talebinde bulunan kişi, kesin süre içinde istenen teminatı vermezse, müdahale talebinden vazgeçmiş sayılmasına karar verilir. Teminat gösterilmesini gerektiren sebep ortadan kalktığı takdirde, ilgilinin talebi üzerine mahkeme, teminatın iadesine karar verir 6100 sayılı Yasa Md. 88-89).

Feragat veya kabul beyanında bulunan taraf, davada aleyhine hüküm verilmiş gibi yargılama giderlerini ödemeye mahkum edilir. Feragat ve kabul, talep sonucunun sadece bir kısmına ilişkin ise yargılama giderlerine mahkumiyet, ona göre belirlenir. Davalı, davanın açılmasına kendi hal ve davranışıyla sebebiyet vermemiş ve yargılamanın ilk duruşmasında da davacının talep sonucunu kabul etmiş ise yargılama giderlerini ödemeye mahkum edilmez (6100 sayılı Yasa Md. 312).

Bulunduğunuz ildeki Baroların kurduğu Adli Yardım Büroları aracılığıyla adli yardım talebinde bulunabileceğiniz gibi bağımsız avukatlık büroları aracılığıyla da adli yardım talebinde bulunabilirsiniz. 21.10.2013

 
Av. Tevrat DURAN

Tavsiye Edilen Yazılar

18 Yorumlar

  1. Ben iş mahkemesinde bir dava açtım davayı kazandım 3000 küsür alacağım çıktı. davam temyize gönderildi temyiz kabul edilmiş ben 1500 tl ödemek zorunda bırakıldım avukata itiraz hakkım varmı dediğimde öyle bir hakkın yok miktar az olduğu için itiraz edemezsin dedi. bu doğrumu itiraz edemiyormuyum. Temyizi kabul ederken miktar az değil de . Ben itiraz ederkenmi miktar az oluyor lütfen cevap yazarmısınız

    • Burada avukat meslektaşlarımızın sözleri kritiğe tabi tutulmayacak sorunuz bu nedenle yanıtlanmayacaktır.

  2. Benim actigim bir davada Hakim durusma dahi yapmadan Karsinin Avukatina vekalet ücreti 1500,-TL ödetti, ne tavsiye edersiniz? vereceginiz bilgiye simdiden tesekkür ederim

    • Davada hakim davacının talebi hakkında kabul ya da red şeklinde bir karar vermiştir. İlaveten avukatlık ücreti ve yargılama masrafını kimin ödeyeceğini de kararına yazar. Şimdi bu izahlardan davanın sadece avukatlık ücreti ile ilgili olmadığınız anladık demektir. Kim davada haksız çıkmışsa masrafları da o taraf öder. Kararı beğenmeyen taraf itiraz hakkını medeni yargılama sisteminde Yargıtay a başvurarak kullanabilir süresi içinde tabii ki.

  3. Merhabalar, 5yıllık evliyim ancak evlendigimiz günden beri eşimle şiddetli geçimsizlik bana karşı şiddet küfür hakaret ilgisizliği var ben 08/08/2015 tarihinde eski iş yerimde birlikte çalıştığımız erkek arkadaşımın yardımıyla, 4yaşındaki oğlumu alma fırsatım olmadan vede kişisel esyalarimi,ceyizlik eşyalarımı birakarak evi terkettim.suandada o erkek arkadsimla yaşıyorum.henüz bosanmadim eşim maddi tazminat acar mi ikimizede yeni yasaya göre kadin bosanma davasini açtığı gunden itibaren baska biriyle taşıyabilir hakkı yer almaktaymis dogru mudur?17/08/2015 tarihinde bosanma davasını Kütahya merkezde açtım.ancak kutahyanin ilçesinde ikametgahim.ilk duruşma tarihi ise25/12/2015 tarihinde yetkisizlik kararı cikarmi? Birde şu durumda haysiyetsiz yaşam sözkonusu olarak degerlendirilirmiyim? 4yasindaki oğlumun velayeti ni ve kişisel ile ceyizlik eşyalarımı almam mumkunmu? cevaplarsaniz sevinirim.İyi çalışmalar.

    • Velayet,boşanma gibi aile hukuku soruları ve davaları 7 yıldan bu yana almıyorum. Zaten dikkat ederseniz bu konularla ilgili yazı paylaşmıyorum. Sorunuzu yanıtlamayacağım, üzgünüm geçmiş olsun.

  4. S.a avukat bey.
    Ben bir öğretmenle davalık oldum.
    Hakaret davası.okula alınan kaynak kitaplar yüzünden tartışma yaşadık.
    Kendisi okula ucuz kitap alındı diye
    Senin çocuğunun değeri bu dedi ve tartışma uzadı
    Bende Haddinizi asiyorsunuz dedim bunun uzerine
    O bana 2 kere terbiyesiz dedi de bende ona sizsiniz terbiyesiz dedim.
    Mahkeme karar verdi.
    Onu Beraat ettirdi
    Bana hükmün açıklanmasının geri bırakılması ve 6000 lira para cezası ve arti olarak 1800 tl avukat ücreti ve 175 tl mahkeme masrafı çıktı. Ben bununla ilgili ne yapabilirim.
    Ben avukat tutmamiştim.

    • Bu durumda ödeme yapmalısınız

  5. Merhaba,bir tarlayi üstüme alabilmek için dava açtım ilk olarak 800 lira mahkeme masrafi yatirdim sonra hakim değişti yeni hakim 1100 lira daha masraf çıkarmış keşif dahi yapilmadi ne yapabilirim odeyemecegim bir ücret çıktı karşıma

  6. Merhaba
    Kaybetdiğim mahkeme kararları için tarafıma KARAR VE İLAM HARCI ve YARGILAMA GİDERLERİ toplam 9600 tl borç çıktı 1 yıldırda bu parayı ödeyemiyorum ödeme gücümde yok bu durumda ne yapmam gerekir..
    yardımlarınız için şimdiden tşk. ederim..

  7. merhabalar ben idari yargıda adli yardım talebiyle dava açtım.adli yardım talebim kabul edildi. Ancak bu gün davayı kaybettiğimi öğrendim. benim açtığım davadaki dava nedenlerimle mahkemenin gerekçeli kararının hiç alakası yok. bim’e başvuracağım. ancak şu anda işsiz olmam ve hiçbir gelirimin olmaması nedeniyle 2000 lira civarındaki aleyhime karar verilen masrafları ödeme durumum yok. kanunda adli yardım kararı dava kesinleşinceye kadar devam eder diyor. bu durumda aleyhime hükmedilen 2000 tl karar kesinleşinceye kadar ertelenir mi? yoksa bu parayı ödemem gerekir de adli yardım kararı sadece bimdeki masraflar için mi muafiyet sağlar?

  8. Adli yardım talebim kabül edilmişti. ilgili mahkeme açmış olduğum davama; Dava incelenmeksizin ret kararı verdi. tarafıma harç ve yargılama giderlerini ödemem hususunda ödeme emri geldi. Ödeme yapmalımıyım.? Dava karar kısmında davacının Adli yardım talebi kabul edildiğinden ilgiliye müzekkere yazılarak yargılama giderlerinin ve harçların tahsilatının yapılması şeklinde yazıyordu? Mahkeme bu harç ve yargılama giderlerini benden mi alacak. Cevap veriniz lütfen. ..

    • Adli yardım dava sonuna kadar olan harç ve yargılama giderinden muafiyet sağlar. Dava sonunda haksız çıkarsanız bu masraları ödersiniz.

  9. iyi günler iyi çalışmalar.Ben veraset ilamı için adli yardım talepli dava açtım.Tenzip zaptı hazırlandı duruşma günü verildi.Yalnız ben buğün adliyeye duruşma günü karar celbini almaya gittiğimde,kararda bilirkişiye duruşma günene kadar 400 lira yatırılmasına diye yazılmış.Ordaki memur hanıma sorduğumda,murisin 72 yılında vefat ettiğini,mirascılarında çok olmasından dolayı hakim bilirkişi ücretinin ödenmesi için adli yardım talebini askıya aldığını belirtti.Yani bana bilirkişi ücretini ödeyeceksin,yoksa duruşma günü hakim ödenmesi için tekrar süre verir yine ödemezsen dosya kapanır dendi.Adli yardım bilirkişi ücretlerini karşılamıyormu?ben zaten daha öncede konu ile davalar açtığım ve bilirkişi ücretlerini ödeyemediğim için adli yardım talepli dava açtım.

    • Adli yardım talebinizin kabulü halinde masraf ve harç dava sonuna kadar alınmaz.


Bir Yorum Ekle

E-posta hesabınız yayımlanmayacak. Gerekli alanlar * ile işaretlenmişlerdir