6098 Sayılı Türk Borçlar Kanunu Hükümleri Çerçevesinde İbraname

ibraname               İbraname; içtihatta Yargıtay 9.Hukuk Dairesi’nin 28.06.2010 tarihli 2008/33370 Esas 2010/20672 Karar sayılı ilamında belirtildiği gibi “.. ibraname, bir borcun tam ya da kısmen ifa edilmeden sona ermesini sağlayan özel sukut nedeni olarak kabul edilmelidir. Bu noktada ibra sözleşmesinin ödeme yönünde bir anlaşma olmadığı, borcun sona erme şekillerinden biri olduğu belirtilmelidir.” olarak tanımlanmaktadır. Mevzuatta ibraname sözleşmesine açıkça yer verilmediğinden içtihat ve doktrin tanımlamalarıyla izah edilmekteydi, ta ki 6098 Sayılı Türk Borçlar Kanunu 132 ve 420. maddeleriyle düzenleme getirilene kadar.

                   Genel anlamda ibranameye 01.07.2012 tarihinde yürürlüğe giren 6098 sayılı TBK 132. maddesinde yer verilmiş 420. maddesinde ise işçi işveren ilişkisiyle sınırlı olarak ibraname sözleşmesi düzenlenmiştir. Bu makalenin konusunu sınırlı olarak işçi işveren arasında düzenlenen ibranamenin hukuki sonuçları olup uygulamada işveren işçi tepkileri göz önünde bulundurularak yasa maddesinin izahı yapılacaktır.  Yasa koyucu işçi işveren arasındaki akdi ilişkide yasa maddesinin yazılış biçimine bakılacak olursa ibranameye değer vermemiş, borcu sona erdiren nedenler arasına ibrayı koymamıştır. Bunun anlamı şudur, işveren işçiye karşı iş ilişkisinden doğan borcunu ancak ödeme ile sona erdirebilecektir, işçi bir kısım hakkından ya da hakkının tamamından yazılı beyan ile vazgeçemeyecek ancak zamanaşımı ile hak istenebilir olmaktan çıkacaktır.

                   Yeni Borçlar Kanunu’ndaki tanımıyla “ibraname”de bize göre “işçilik hakkı ödeme belgesi”nde aşağıdaki unsurlara yer verilmelidir, aksi takdirde ibraname ya da “işçilik hakkı ödeme belgesi” hukuk dünyasında kendine yer bulamayacak hem de kesin olarak geçersiz sayılacaktır.

1-      İşçinin işverenden alacağına ilişkin ibra sözleşmesinin yazılı olması

2-      İbra tarihi itibarıyla sözleşmenin sona ermesinden başlayarak en az bir aylık sürenin geçmiş bulunması

3-      İbra konusu alacağın türünün ve miktarının açıkça belirtilmesi

4-      Ödemenin hak tutarına nazaran noksansız

5-      Ödeminin banka aracılığıyla yapılması şarttır.

                   Bu unsurları taşımayan ibra sözleşmeleri veya ibraname kesin olarak hükümsüzdür. Banka aracılığıyla ödeme ve akabinde ibra imzalanmışsa ödeme miktarı kadar kısmı makbuz sayılacak, ibraname yine geçersiz sayılacaktır. Esasen ibraname imzalanması banka aracılığıyla ödeme yapıldıktan sonra pek anlamlı olmayacaktır.

                   İşçinin vefatı nedeniyle işçinin mirasçıları ya da yakınlarının işverenden olan destekten yoksun kalma tazminatı vs. işçilik alacakları bakımından da aynı şekilde ibraname düzenlenmelidir aksi takdirde ibraname geçersiz sayılacaktır.

                        6101 sayılı Türk Borçlar Kanununun Yürürlüğü Ve Uygulama Şekli Hakkında Kanun’un (YÜR. TAR.: 01.07.2012) “Geçmişe etkili olmama kuralı” başlıklı   1. maddesine göre “ (1) Türk Borçlar Kanununun yürürlüğe girdiği tarihten önceki fiil ve işlemlere, bunların hukuken bağlayıcı olup olmadıklarına ve sonuçlarına, bu fiil ve işlemler hangi kanun yürürlükte iken gerçekleşmişse, kural olarak o kanun hükümleri uygulanır. Ancak, Türk Borçlar Kanununun yürürlüğe girmesinden sonra bu fiil ve işlemlere ilişkin olarak gerçekleşecek temerrüt, sona erme ve tasfiye, Türk Borçlar Kanunu hükümlerine tabidir.”

                    Buna göre 01.07.2012 tarihinden önceki ibra sözleşmelerinin hukuken bağlayıcılığı ve sonuçlarına 818 sayılı mülga Borçlar Kanunu uygulanacak, 01.07.2012’den önceki fiil ve işlemlerin temerrüdü, sona erme ve tasfiyesi 6098 sayılı Türk Borçlar Kanunu’na tabi olacaktır. Mesela 01.01.2012 tarihinde işçinin iş akdi feshedilmiş ve fakat işveren 10.07.2012 tarihinde ibraname ile işçiye tazminat ve işçilik haklarını ödemiş olsun. Bu halde iş ilişkisinin tasfiyesi bakımından düzenlenen ibraname yeni TBK 420. maddesinde sayılı unsurları taşımıyorsa geçersiz sayılacaktır.    

                        İbraname konusundaki bu kısa çalışmamızın çalışma barışını bozan hukuksuzlukların sona erdirilmesine katkı sağlaması  en büyük dileğimdir. Saygılarımla

Tavsiye Edilen Yazılar

2 Yorumlar

  1. 24/05/2013 tarıhın de işten çıkarıldım bana 7 sayfalık kadar kağıtlar ımzalattılar ıçınde ibraneme de haklarımı aldım dıe yazı vardı bende fark etmeden imzaladım yanı oyuna geldım.maaşımı banka yoluyla almaktaydım.fakat içerıde 2 aylık maaş ve kıdem ıhbar tazmınatım var.hala yatırılmadı.hakkımı alabılır mıyım???


Bir Yorum Ekle

E-posta hesabınız yayımlanmayacak. Gerekli alanlar * ile işaretlenmişlerdir